Laten we eens naar een voorbeeld kijken: als uw kind per ongeluk bepaalde gifstoffen binnenkrijgt, kan u worden geadviseerd om Ipecac-siroop toe te dienen om braken op te wekken. Ipecac is afgeleid van de wortel van een Zuid-Amerikaanse plant genaamd Ipecacuanha. De naam betekent in de inheemse taal ‘de plant langs de weg die je laat overgeven’. Het eten van de plant veroorzaakt braken.

Toen een groep gezonde vrijwilligers deze stof innam om de effecten van dit middel te bepalen, ontdekten ze dat het middel ook andere symptomen veroorzaakte. Er bleef veel speeksel in de mond achter. De tong was erg schoon. Er was sprake van zo’n hevige hoest dat dit leidde tot kokhalzen en braken. Er was onophoudelijke misselijkheid. Hoewel verwacht wordt dat braken de misselijkheid gewoonlijk zou verlichten, was dit niet het geval.

Een dergelijk experiment, waarbij gezonde vrijwilligers worden gebruikt, wordt een proef genoemd, en het is de bron van informatie voor homeopaten over de werking van een middel.

Waarvoor zou deze plant kunnen dienen? Als iemand na een verkoudheid last heeft van een kokhalzende hoest, of als een vrouw last heeft van ochtendmisselijkheid met aanhoudende misselijkheid die niet verlicht wordt door overgeven, dan kan Ipecacuanha, toegediend in een zeer kleine dosis en speciaal bereid door een homeopathische apotheek volgens door de goedgekeurde richtlijnen, dit soort klachten verlichten.

Tegenwoordig worden er in de homeopathie ongeveer 3000 middelen gebruikt; ongeveer 300 zijn gebaseerd op uitgebreide Materia Medica-informatie, ongeveer 1500 op relatief fragmentarische kennis, en de rest wordt experimenteel gebruikt in moeilijke klinische situaties op basis van de wet van de gelijkenis, hetzij zonder kennis van hun homeopathische eigenschappen, hetzij door kennis die losstaat van de wet van de gelijkenis.

Homeopathie is afgeleid van het Griekse woord hómoios (gelijksoortig). Het is een systeem van alternatieve geneeskunde dat gelijksoortig met gelijksoortig behandelt, met behulp van middelen waarvan wordt beweerd dat ze bij gezonde personen symptomen zouden veroorzaken die vergelijkbaar zijn met de symptomen die ze bij een zieke patiënt zouden behandelen.

De klassieke homeopathie ontstond in de 19e eeuw met Samuel Christian Friedrich Hahnemann als alternatief voor de gangbare medische praktijken van die tijd, zoals aderlating. Het openen van aderen om patiënten te laten bloeden, de ziekte uit het lichaam te verdrijven en de humoren weer in evenwicht te brengen, was tot het einde van de 19e eeuw een populaire medische praktijk.

Beoefenaars geloven dat de potentie van een middel kan worden verhoogd door de dosering systematisch te verdunnen, in combinatie met successie of schudden, tot een punt waarop het onwaarschijnlijk is dat er nog ook maar één molecuul van het oorspronkelijke ingrediënt aanwezig is.

Homeopathie zou aan populariteit winnen, in de Verenigde Staten sneller in populariteit toenemen dan welke andere methode van alternatieve genezing dan ook, en in toenemende mate door artsen worden onderschreven.

Homeopathie is gebaseerd op de wet van de gelijkenis, voor het eerst verwoord door Hahnemann in de uitspraak similia similibus curentur, oftewel ‘het gelijke geneest het gelijke’. De wet van de gelijkenis is gebaseerd op Hahnemanns conclusie dat een bepaald symptoombeeld dat door een bepaald homeopathisch middel bij een groep gezonde personen wordt opgewekt, een zieke persoon met een vergelijkbaar symptoombeeld zal genezen. Symptoompatronen die bij verschillende middelen horen, worden vastgesteld door middel van proeven, waarbij gezonde vrijwilligers middelen in homeopathische vorm toegediend krijgen en de fysieke, mentale en spirituele symptomen die zij ontwikkelen, worden vastgelegd en verzameld door waarnemers. Homeopaten baseren zich bij het voorschrijven op twee soorten referenties.

Homeopathische middelen worden bereid door verdunning van een stof met succussie, of schudden, tussen de verdunningen door. De middelen in de homeopathie zijn vaak zo verdund dat het statistisch onwaarschijnlijk is dat ze nog moleculen van de oorspronkelijke stof bevatten. Aanvankelijk testte Hahnemann stoffen die in zijn tijd veelvuldig als geneesmiddelen werden gebruikt en gifstoffen in homeopathische proeven.

Hij legde zijn bevindingen vast in zijn *Materia Medica Pura*. In Kents *Lectures on Homoeopathic Materia Medica* worden 217 middelen opgesomd, en aan hedendaagse uitgaven worden voortdurend nieuwe stoffen toegevoegd. In de homeopathie worden veel dierlijke, plantaardige, minerale en chemische stoffen van natuurlijke of synthetische oorsprong gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn Natrum muriaticum (natriumchloride of keukenzout), Lachesis muta (het gif van de bushmaster-slang), Opium en Thyroidinum (schildklierhormoon). Andere homeopathische middelen (isopathische middelen) bestaan uit verdunningen van de ziekteverwekker of het product van de ziekte. Rabiesnosode wordt bijvoorbeeld gemaakt door het speeksel van een hondsdolle hond te potentiseren.

Homeopathie richt zich op de behandeling van de mens als geheel, in plaats van alleen op de ziekte. De homeopaat bekijkt de patiënt in zijn geheel, zowel lichamelijk als psychisch, en houdt daarbij rekening met het uiterlijk van de patiënt, zijn voorkeuren en afkeuren, en zijn temperament. Het is daarom een zeer gepersonaliseerde vorm van behandeling, waardoor patiënten die ogenschijnlijk aan dezelfde ziekte lijden, advies kunnen krijgen voor verschillende geneesmiddelen.

Homeopathie is een gevestigde vorm van geneeskunde. Tegenwoordig doen veel toonaangevende farmaceutische bedrijven onderzoek naar homeopathische geneesmiddelen en produceren ze deze op grote schaal.

Homeopathische geneesmiddelen

Homeopathische geneesmiddelen lijken sterk op conventionele geneesmiddelen en worden op dezelfde manier ingenomen, maar de manier waarop ze werken is totaal anders.

De geneesmiddelen zijn niet synthetisch en zijn afkomstig uit natuurlijke bronnen. Meer dan 60% van de homeopathische middelen wordt bereid uit plantaardige materialen. Andere middelen worden bereid uit natuurlijk voorkomende minerale stoffen, waaronder metalen, niet-metalen stoffen en minerale zouten. Dierlijke bronnen van homeopathische middelen zijn onder andere: inktvis (de inkt of het sap levert sepia) en honingbij.

Homeopathische geneesmiddelen worden bereid door het uitgangsmateriaal in zijn meest geconcentreerde vorm te verkrijgen en vervolgens, via een langdurig verdunningsproces, een geneesmiddel te maken waarvan de potentie voldoende is om een behandeling te bewerkstelligen. De potentie geeft de mate van verdunning van het uitgangsmateriaal aan en wordt weergegeven door het getal dat achter de naam van het geneesmiddel zelf staat. Hoe hoger het getal, hoe sterker de verdunning (tot één deel uitgangsmateriaal op één biljoen delen verdunningsmiddel).

Homeopathische geneesmiddelen, gewoonlijk remedies genoemd, kunnen afkomstig zijn uit het planten-, mineralen- of dierenrijk. Enkele veelvoorkomende remedies zijn: arnica montana, afkomstig van de arnicaplant; belladonna, afkomstig van de dodelijke nachtschade; calcarea, calciumcarbonaat uit oesterschelpen; sepia, afkomstig van inktvisinkt; en het element zwavel.

Homeopathische remedies worden tegenwoordig geproduceerd volgens dezelfde verdunningsprincipes als in de tijd van Hahnemann. Bij een gangbare verdunning van 1:100 wordt één druppel van de homeopathische stof toegevoegd aan 99 druppels water en/of alcohol. Het mengsel wordt vervolgens gepotentieerd door een proces dat ‘succussie’ wordt genoemd – herhaaldelijk tikken op een hard oppervlak gedurende een bepaalde tijd. Middelen kunnen tot 1000 keer worden verdund, waardoor er slechts een minuscuul spoor van de stof overblijft. Middelen worden doorgaans 10, 100 of 1000 keer verdund, wat zich vertaalt in potenties die worden aangeduid met de Romeinse cijfers X, C en M. Homeopathische middelen variëren van 6X als laagste potentie tot 1M of meer als hoogste potentie.

Homeopathische middelen kunnen oraal worden ingenomen in de vorm van pillen, poeder of druppels, plaatselijk worden ingewreven of worden geïnjecteerd. Homeopathische behandelingen hebben doorgaans geen bijwerkingen, maar een patiënt kan last krijgen van wat een ‘genezingsverslechtering’ wordt genoemd: een tijdelijke verergering van de symptomen. Dit wordt gezien als een positief teken dat het middel werkt. Afhankelijk van de ernst van de symptomen kan een homeopaat kiezen voor een tegengif, dat het tegenovergestelde effect van het middel teweegbrengt. Het tegengif kan een ander homeopathisch middel zijn, of een sterke stof, zoals parfum, kamfer of koffie, waarvan bekend is dat ze de werking van een middel blokkeren.

Veiligheid van homeopathische geneesmiddelen

Omdat bij homeopathische behandelingen uiterst kleine doseringen worden gebruikt, zijn de geneesmiddelen volkomen veilig, niet verslavend en hebben ze geen ongewenste bijwerkingen. De genezende eigenschappen van de middelen komen zelfs bij extreem hoge verdunningen tot uiting, waardoor het geneesmiddel volkomen veilig is voor de behandeling van zowel kinderen als baby’s.

Raadpleeg altijd een behandelaar voordat u homeopathische middelen koopt, en zorg ervoor dat deze veilig en buiten het bereik van kinderen worden bewaard.

Wanneer de doseringsinstructies zijn opgevolgd, is er nog nooit een geval van toxische werking gemeld in verband met homeopathische geneesmiddelen.

Homeopathische behandeling ondergaan

Homeopathische behandelingen worden uitgevoerd door volledig gekwalificeerde zorgverleners die zowel de filosofie van de homeopathische geneeskunde als de emotionele en dagelijkse situatie van de patiënt begrijpen.

Hoewel sommige homeopathische geneesmiddelen direct verkrijgbaar zijn in zowel reguliere apotheken als reformwinkels, MOET u uw homeopaat raadplegen voordat u een behandeling voor een ernstige aandoening of ziekte start.

Als u momenteel medicatie gebruikt voor een ernstige medische of psychische aandoening, mag u NIET stoppen met het innemen van uw medicatie om een homeopathische behandeling te starten. Uw behandelaar zal u adviseren over de beste behandelingsmethode, vaak in samenwerking met uw internist of therapeut.

Voorbeelden hiervan zijn: het gebruik van een isopathisch (ziektegerelateerd) middel als eerste voorschrift in een vastgelopen geval, wanneer het begin van de ziekte samenvalt met een specifieke gebeurtenis zoals vaccinatie; het gebruik van een chemisch verwante stof wanneer een middel faalt maar toch goed geïndiceerd lijkt; en meer recentelijk, het gebruik van stoffen op basis van hun natuurlijke classificatie (het periodiek systeem of de biologische taxonomie). Deze laatste benadering wordt door sommigen in de homeopathische gemeenschap als veelbelovend beschouwd, omdat het het mogelijk maakt middelen te groeperen en de steeds groeiende Materia Medica te classificeren, maar wordt door veel puristen verworpen omdat het speculatie over de werking van middelen inhoudt zonder deugdelijke proeven.

Wereldwijd zijn er naar schatting meer dan 100.000 artsen die homeopathie beoefenen, en naar schatting 500 miljoen mensen die een homeopathische behandeling ondergaan. In het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland passen meer dan 12.000 artsen en erkende zorgverleners homeopathische behandelingen toe. Sinds 2001 wordt homeopathie in de Europese Unie gereguleerd door Richtlijn 2001/83/EG; de laatste wijzigingen verplichten lidstaten om een eenvoudige registratieprocedure voor homeopathische middelen in te voeren.

In Nederland mogen homeopathische middelen zonder recept worden verkocht.