Om te beginnen worden ademhalingstoestellen in de eerste plaats gebruikt om mensen – vooral werknemers – te beschermen tegen luchtverontreinigende stoffen, vooral als er geen andere mogelijke of praktische methoden zijn om ze te beheersen.
Het is belangrijk om te weten dat ademhalingstoestellen alleen moeten worden gebruikt als administratieve of technische maatregelen technisch niet haalbaar zijn, als technische maatregelen momenteel worden gerepareerd of als er sprake is van noodsituaties of situaties die niet onmiddellijk kunnen worden opgelost.
Verontreinigingen in de lucht die een gevaar vormen voor de gezondheid van de luchtwegen zijn onder andere nevel, stof, gassen, dampen en zuurstofarme atmosferen.
Een manier om dergelijke situaties te beheersen is het ontwerpen van een goed onderhouden ventilatiesysteem, het juiste gebruik van verwerkingsapparatuur en het vervangen van minder gevaarlijke materialen.
Ook goed gecontroleerde administratieve procedures helpen de mogelijke blootstelling van werknemers in besmette gebieden te beperken. Arbeidstijdverkorting helpt verdere besmetting te voorkomen. Dergelijke maatregelen kunnen echter ook beperkt blijken, omdat de werkelijke gevaren niet echt worden weggenomen. Dit is de reden waarom administratieve maatregelen om verontreinigingen onder controle te houden over het algemeen niet de voorkeur genieten, omdat dergelijke methoden meestal moeilijk te onderhouden en een beetje onbetrouwbaar zijn.
Maar eerst is het het beste als werkgevers een programma hebben met een beschrijving en procedures voor het kiezen en bedienen van ademhalingsapparatuur. Dergelijke details moeten deel uitmaken van een compleet programma voor ademhalingsbescherming, niet alleen voor een ademhalingstoestel, omdat dit laatste in principe nutteloos is als er geen geldig programma is.
Onderdelen van een authentiek ademhalingsprogramma zijn onder andere: beoordeling van de blootstelling, een programma voor training, het bijhouden van gegevens en inspectie, geschikte opslag van het ademhalingstoestel, bewaking van de gezondheid en evaluatie van het ademhalingsprogramma. Ook de operationele standaardprocedures moeten schriftelijk beschikbaar zijn.
Onderdeel van een uitgebreid ademhalingsprogramma zijn artsen die de geschiktheid – zowel psychologisch als medisch – van de werknemers kunnen onderzoeken. Dit proces moet worden afgerond voordat deze werknemers worden ingezet in gebieden waar het gebruik van ademhalingstoestellen vereist is. Het is belangrijk dat werknemers fysiek fit zijn tijdens het werk, dit terwijl ze ademhalingstoestellen dragen. Dergelijke apparatuur moet ook comfortabel zitten.
Het is belangrijk dat werknemers met lange bakkebaarden, baarden of stoppels geen ademhalingsapparatuur dragen, omdat dergelijke gezichtsharen de afdichting tussen het masker en de huid kunnen verbreken. Ook brillen moeten worden vermeden, omdat deze ook de afdichting kunnen verbreken. Dit betekent in feite dat er lekkage kan ontstaan op het masker, waardoor de noodzakelijke bescherming hoogstwaarschijnlijk niet wordt geboden. Een werknemer die last heeft van acne of littekens op het gezicht kan ervoor zorgen dat een masker niet zo goed is als een masker zonder huidproblemen.
Er zijn in principe twee soorten ademhalingstoestellen. De ene is een ademhalingstoestel dat de lucht zuivert, terwijl de andere een ademhalingstoestel is dat van lucht wordt voorzien.
De eerste verwijdert in principe alle verontreinigende stoffen uit de lucht die wordt ingeademd door stof, nevel of metaaldampdeeltjes te filteren. Er zijn ook andere luchtreinigers die dergelijke deeltjes absorberen en opvangen in bussen.
Ondertussen reinigen de luchtademhalingstoestellen die worden geleverd de lucht met behulp van een luchttank die wordt samengeperst.
Al met al houden ademhalingstoestellen de lucht schoon en adembaar. De juiste keuze van deze apparatuur is vooral belangrijk in gevaarlijke omgevingen met onzuivere lucht.