Er is bijna niets zo beangstigend of verwarrend als wanneer je arts je vertelt dat je geopereerd moet worden. Misschien ben je naar de dokter gegaan omdat je last had van buikpijn. Hij heeft een onderzoek aangevraagd, een zogenaamde echografie van de buik. Je bent naar de afdeling radiologie gegaan en een technicus heeft met een staafvormig instrument over je buik gewreven, waaruit bleek dat je galstenen hebt.
Is dit een noodgeval? Het zou er in de loop van de tijd wel eens een kunnen worden. Galstenen kunnen vreselijke pijn veroorzaken, waardoor een bezoek aan de spoedeisende hulp noodzakelijk wordt. Ze kunnen de kanalen blokkeren die belangrijke enzymen naar je spijsverteringsstelsel transporteren. Maar galstenen kunnen in sommige gevallen ook homeopathisch worden behandeld, iets wat je niet van je chirurg zult horen. Een chirurg zal u wellicht vertellen dat het beter is om uw galblaas te opereren voordat deze geïnfecteerd, ontstoken of zelfs gangreen wordt. Hij zal u wellicht vertellen dat een laparoscopische galblaasoperatie zo veilig is als een operatie maar kan zijn. Maar er zijn risico’s aan verbonden, waarover we later zullen spreken.
Wat betekent dit allemaal? Ten eerste: wat bracht u in de eerste plaats naar de dokter? Ten tweede: is dit de eerste keer dat u over het probleem klaagt? Of is het een terugkerend probleem? Hoe beïnvloedt dit probleem uw leven? Voordat we te veel praten over de beslissing om een operatie te ondergaan, laten we enkele belangrijke vragen bespreken die u moet stellen voordat u de toestemmingsverklaring ondertekent.
Het eerste wat u dan moet weten is:
Is deze operatie echt absoluut noodzakelijk? Loop ik het risico mijn leven of een ledemaat te verliezen als ik de operatie niet onderga? Zal mijn levenskwaliteit achteruitgaan als ik de operatie niet onderga?
Net als bij de discussie over de galblaas zijn er variabelen die een rol spelen bij het nemen van de beslissing om in te stemmen met een operatie. Allereerst: wat kan er misgaan als ik besluit om de operatiekamer in te gaan?
Nogmaals, als we laparoscopische galblaasoperaties als voorbeeld nemen: dit is een veelvoorkomende ingreep. In de handen van een onervaren laparoscopist kan er veel misgaan. Maar zelfs de meest ervaren chirurgen krijgen wel eens te maken met problemen.
Een afwijkende anatomie van de patiënt is een aandoening die meestal pas wordt ontdekt als de patiënt op de operatietafel ligt, onder narcose. Als mensen lijken we van binnen op elkaar, maar er zijn variaties. De meest cruciale handeling tijdens de operatie is het afklemmen en doorsnijden van de cystische ductus en de cystische arterie. Deze structuren voeren bloed en gal naar de galblaas. Makkelijk, toch? Slechts twee kleine structuren. Maar de waarheid is dat als het cystische kanaal te ver van de galblaas wordt doorgesneden, in het gemeenschappelijke kanaal, er een zeer onaangename, levensbedreigende situatie kan ontstaan die een aanvullende, uitgebreide operatie vereist. Wat kan er misgaan als ik besluit de operatie NIET te ondergaan? Het niet verwijderen van een geïnfecteerde galblaas kan leiden tot peritonitis, en zelfs tot de dood als het onbehandeld blijft. Maar een gezonde galblaas moet op zijn plaats blijven.
Zijn de risico’s van de operatie die u overweegt te ondergaan het waard om uw leven voor op het spel te zetten? De risico’s moeten duidelijk worden uiteengezet in het toestemmingsformulier dat u wordt gevraagd te ondertekenen.
Laten we dit eens bekijken vanuit het perspectief van een gewrichtsvervanging. Dit is weer een electieve ingreep, een ingreep die gepaard gaat met risico’s, hoge kosten en een langdurig revalidatieproces. Waarom zou iemand zichzelf blootstellen aan het risico op infecties? Nu hebben we het over kwaliteit van leven. Niet kunnen lopen zonder hevige pijn zou een aanvaardbare reden zijn om deze operatie te ondergaan. Gewrichtsvervanging kan dus de kwaliteit van leven verbeteren, waardoor men weer aan het werk kan en het leven kan oppakken. Het risico waard? Waarschijnlijk wel.
U moet ook altijd om een second opinion vragen bij een chirurg in een praktijk die geen banden heeft met die van uw eigen chirurg.
U heeft een hartaanval gehad en nu blijkt dat u een bypassoperatie moet ondergaan. U komt niet in aanmerking voor de angioplastiekprocedure die tegenwoordig zo vaak wordt uitgevoerd, hoewel u daar wel naar heeft gevraagd! Dit is misschien geen electieve ingreep.
Hoe kunt u uw kansen op een goed resultaat vergroten? Kunt u de kans op problemen zoals schade aan het gemeenschappelijke kanaal en infectie van het kunstgewricht verkleinen? Dat kan absoluut.
Het tweede wat u moet weten is:
Hoe vaak heeft mijn chirurg deze ingreep al uitgevoerd? Hoe vaak wordt deze ingreep uitgevoerd in het ziekenhuis waar ik naartoe ga? Is het verplegend personeel bekend met de technieken? Beschikken ze over alle benodigde apparatuur?
Uw chirurg is een hoogopgeleid, goed geschoold en hardwerkend persoon. Hij of zij heeft jaren van zijn of haar leven en veel geld opgeofferd om op dit punt te komen waarop hij of zij u kan diagnosticeren en behandelen. Maar hij is geen God. Hij zou bereid moeten zijn om naar u te luisteren en uw vragen te beantwoorden, waaronder de vraag: “Hoe vaak heeft u deze operatie al uitgevoerd?”
Iedereen moet een ‘eerste keer’ hebben. Zelfs chirurgen moeten een operatie voor de ‘eerste keer’ uitvoeren. Een ervaren chirurg die een nieuwe techniek wil leren, zal meestal trainen onder het toeziend oog van een chirurg die goed thuis is in de techniek.
Operatiekamers van ziekenhuizen hebben enorme kapitaalbudgetten voor apparatuur die snel veroudert en vervanging, upgrades en voorraadbeheer vereist. Hoe kunt u er zeker van zijn dat het ziekenhuis waar u naartoe gaat over de benodigde apparatuur, instrumenten en benodigdheden beschikt?
Voor een totale gewrichtsvervanging zijn honderden gespecialiseerde maatborden, instrumenten, positioneringsapparatuur en implantaten nodig. Elke patiënt heeft implantaten van een andere maat nodig. Meestal hoeft een ziekenhuis niet alles wat nodig is voor een operatie op voorraad te hebben. Het bedrijf dat de implantaten levert, stuurt trays met instrumenten die door de sterilisatiefaciliteit van het ziekenhuis worden verwerkt, samen met honderden implantaten in verschillende maten. Voor een knieprotheseoperatie zijn bijvoorbeeld vier verschillende onderdelen nodig. Elk onderdeel is verkrijgbaar in tien of meer verschillende maten. Al deze onderdelen moeten aanwezig zijn voordat de operatie kan plaatsvinden. Als het personeel onervaren is, ontbreken er instrumenten of zijn er onjuiste implantaten, wat onopgemerkt kan blijven; zelfs de meest ervaren chirurg kan onder deze omstandigheden geen succesvolle operatie uitvoeren. In veel gevallen zijn vertegenwoordigers van de implantaatfabrikanten bij de operaties aanwezig om de chirurg en het verplegend personeel te ondersteunen.
Vasculaire implantaten zijn een punt van zorg omdat de meeste ziekenhuizen voor het geval dat een enorme voorraad maten moeten aanhouden, zelfs de ongebruikelijke, zeldzame maten. Vasculaire chirurgie kan in een noodsituatie noodzakelijk zijn, dus het is cruciaal dat implantaten en instrumenten steriel en op voorraad zijn.
Dit zijn slechts enkele van de mogelijkheden die zich kunnen voordoen. Als u van tevoren weet op welk niveau van expertise uw plaatselijke ziekenhuis functioneert, kan dat u veel frustratie besparen, en misschien zelfs uw leven redden.