Gewrichten zijn de plaatsen waar twee of meer botten samenkomen. De meeste gewrichten zijn beweeglijk, waardoor de botten kunnen bewegen. Gewrichten bestaan uit het volgende:
Kraakbeen – bij het gewricht zijn de botten bedekt met kraakbeen (een bindweefsel), dat bestaat uit cellen en vezels en slijtvast is. Kraakbeen helpt de wrijving bij beweging te verminderen.
Synoviaal membraan – een weefsel dat het synoviaal membraan wordt genoemd, bekleedt het gewricht en sluit het af in een gewrichtskapsel. Het synoviaal membraan scheidt synoviaal vocht (een heldere, kleverige vloeistof) af rond het gewricht om het te smeren.
Ligamenten – sterke ligamenten (sterke, elastische banden van bindweefsel) omringen het gewricht om het te ondersteunen en de beweging van het gewricht te beperken.
Pezen – pezen (een ander type sterk bindweefsel) aan weerszijden van een gewricht hechten zich vast aan spieren die de beweging van het gewricht regelen.
Slijmbeurzen – met vloeistof gevulde zakjes, slijmbeurzen genaamd, tussen botten, ligamenten of andere aangrenzende structuren helpen de wrijving in een gewricht op te vangen.
Gewrichtsvloeistof – een heldere, kleverige vloeistof die wordt afgescheiden door het synoviaal membraan.
Gewrichtspijn geassocieerd met artritis
Het woord artritis betekent letterlijk gewrichtsontsteking, maar wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar een groep van meer dan 100 reumatische aandoeningen die gewrichtspijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten kunnen veroorzaken. Deze aandoeningen kunnen niet alleen de gewrichten aantasten, maar ook andere delen van het lichaam, waaronder belangrijke ondersteunende structuren zoals spieren, botten, pezen en ligamenten. Twee van de meest voorkomende vormen van artritis zijn artrose en reumatoïde artritis.
De meeste vormen van artritis gaan gepaard met gewrichtspijn die kan worden onderverdeeld in twee algemene categorieën: acute en chronische pijn. Acute pijn is tijdelijk en duurt enkele seconden of langer. Chronische pijn, zoals bij mensen met artrose en reumatoïde artritis, varieert van mild tot ernstig en kan weken, maanden, jaren of zelfs een heel leven aanhouden. Meer dan anderhalf miljoen Nederlanders hebben last van een vorm van artritis en velen hebben chronische gewrichtspijn die hun dagelijkse activiteiten beperkt. Reumatoïde artritis is de meest invaliderende vorm van de ziekte.
Wat veroorzaakt gewrichtspijn?
De gewrichtspijn die gepaard gaat met artritis kan verschillende oorzaken hebben. Deze kunnen onder meer zijn: ontsteking van het synoviaal membraan (het weefsel dat de gewrichten bekleedt), de pezen of de ligamenten; spierverrekking; en vermoeidheid. Een combinatie van deze factoren draagt bij aan de intensiteit van de gewrichtspijn.
Artritische gewrichtspijn verschilt sterk van persoon tot persoon. Factoren die bijdragen aan de gewrichtspijn zijn onder andere zwelling in het gewricht, de mate van warmte of roodheid, of schade die in het gewricht is opgetreden. Bovendien hebben activiteiten een verschillende invloed op gewrichtspijn, zodat sommige patiënten ’s ochtends bij het opstaan gewrichtspijn hebben, terwijl anderen gewrichtspijn krijgen na langdurig gebruik van het gewricht.
Kraakbeen – Wat is het?
Kraakbeen is essentieel voor gezonde gewrichten. Kraakbeen is het sponsachtige weefsel dat de uiteinden van de botten in de gewrichten beschermt. Hoewel kraakbeen voor 65 tot 80 procent uit water bestaat, zijn er nog drie andere belangrijke componenten die de rest van het kraakbeenweefsel vormen: collageen, proteoglycanen en chondrocyten.
Collageen: een vezelachtig eiwit. Collageen is ook de bouwsteen van de huid, pezen, botten en ander bindweefsel.
Proteoglycanen: een combinatie van eiwitten en suikers. Strengen proteoglycanen en collageen verweven zich met elkaar en vormen een netachtig weefsel. Hierdoor kan kraakbeen buigen en fysieke schokken opvangen.
Chondrocyten: cellen die overal in het kraakbeen voorkomen. Ze helpen vooral het kraakbeen gezond te blijven en te groeien. Soms geven ze echter stoffen af, enzymen genaamd, die collageen en andere eiwitten afbreken. Onderzoekers proberen meer te weten te komen over chondrocyten.