Artritis is een algemene term die meer dan 100 verschillende aandoeningen beschrijft die pijn, stijfheid en (vaak) ontstekingen in één of meerdere gewrichten veroorzaken. Iedereen met artritis kan baat hebben bij een gezond en evenwichtig dieet.
Er bestaat geen speciaal dieet of ‘wonderbaarlijk voedingsmiddel’ dat artritis geneest, maar bij sommige aandoeningen kan het helpen om bepaalde voedingsmiddelen te vermijden of juist op te nemen in de voeding. Zo lijken osteoartritis en reumatoïde artritis te reageren op een verhoogde inname van visolie via de voeding, terwijl jicht baat heeft bij het vermijden van alcohol en orgaanvlees.
Vraag altijd advies aan uw arts of diëtist voordat u uw dieet aanpast om artritis te behandelen. Het kan zijn dat u uw voedselinname onnodig beperkt of te veel producten (zoals mineralensupplementen) gebruikt die mogelijk helemaal geen effect hebben op uw aandoening.
Algemene voedingsaanbevelingen voor mensen met artritis zijn onder andere: eet een uitgebalanceerd dieet, vermijd crashdiëten of vasten, verhoog de calciuminname om het risico op osteoporose op latere leeftijd te verminderen, drink veel alcoholvrije vloeistoffen, houd uw gewicht binnen het normale bereik door de hoeveelheid vetten in uw voeding te verminderen.
Urinezuur is een afvalproduct dat normaal gesproken via de urine uit het lichaam wordt uitgescheiden. Jicht is een vorm van artritis die wordt gekenmerkt door de ophoping van urinezuur in de gewrichten (zoals de grote teen), wat ontstekingen en pijn veroorzaakt.
Enkele voedingsaanbevelingen die kunnen helpen om de symptomen van jicht te verlichten zijn: beperk of vermijd alcohol, beperk of vermijd orgaanvlees, zoals lever en nieren, beperk of vermijd schaaldieren en ansjovis, drink veel alcoholvrije vloeistoffen, zorg ervoor dat u niet regelmatig te veel eet en neem de tijd om te eten.
Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat visolie die omega-3-vetzuren bevat, helpt om de ontsteking te verminderen die gepaard gaat met bepaalde vormen van artritis. Deze vormen van artritis, zoals reumatoïde artritis en artrose, worden gekenmerkt door ontstekingen.
De visolie lijkt te werken door het aantal ontstekingsbevorderende ‘boodschapper’-moleculen die door het immuunsysteem van het lichaam worden aangemaakt, te verminderen. Het eten van één of twee keer per week vis kan nog meer voordelen hebben: onderzoekers van over de hele wereld hebben ontdekt dat regelmatige consumptie van vis het risico op ziekten kan verminderen, variërend van astma bij kinderen tot prostaatkanker.
Overgewicht heeft wel degelijk invloed op mensen met artritis. Gewrichten die door artritis zijn aangetast, staan al onder druk. Als u overgewicht of obesitas heeft, kan de extra belasting van uw gewrichten uw symptomen verergeren, vooral als uw heupen, knieën of wervelkolom zijn aangetast. Er is ook een duidelijk verband tussen overgewicht en een verhoogd risico op het ontwikkelen van artrose.
Om overtollig gewicht te verliezen, moet u actief zijn, maar dit kan moeilijk zijn voor mensen met artritis vanwege pijn of stijfheid. Raadpleeg uw arts, diëtist of gezondheidsprofessional voor informatie en advies. Strategieën om gewicht te verliezen kunnen zijn: overschakelen op een dieet dat rijk is aan voedingsstoffen en weinig kilojoules bevat, experimenteren met verschillende soorten activiteiten – bijvoorbeeld zwemmen of bepaalde soorten oefeningen met een lage impact – en uw lichaamsbeweging beperken tot gewrichten die niet zijn aangetast. Als uw handen bijvoorbeeld zijn aangetast, kunt u misschien comfortabel fietsen op een hometrainer.
Er is geen substantieel wetenschappelijk bewijs dat iemand met artritis bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden, tenzij die persoon specifiek intolerantie voor die voedingsmiddelen heeft getoond (de uitzondering is jicht). Naarmate onderzoek echter meer verbanden tussen voeding en gezondheid aan het licht brengt, is het mogelijk dat er sterkere verbanden tussen bepaalde voedingsmiddelen en artritis aan het licht komen.
Voor sommige voedingsmiddelen, zoals tomaten, aardappelen, aubergines en paprika’s, bestaat er veel anekdotisch bewijs (verhalen over individuen), maar ook hier is er geen sterk wetenschappelijk bewijs.
Als u denkt dat een bepaald voedingsmiddel uw artritis kan verergeren, kan het nuttig zijn om een voedingsdagboek bij te houden.
Na een maand heeft u wellicht een idee welke voedingsmiddelen uw symptomen kunnen veroorzaken. U kunt dan proberen dat voedingsmiddel twee weken uit uw dieet te schrappen om te zien wat er gebeurt. Schrap niet een hele voedingsmiddelencategorie en zorg ervoor dat u de vitamines en mineralen die dit voedingsmiddel bevat uit andere bronnen binnenkrijgt. Het is belangrijk om uw arts te laten weten dat u dit doet.