Handen wassen is een vast onderdeel van onze cultuur geworden. Handen wassen en andere hygiënische maatregelen worden op elk onderwijsniveau aangeleerd, op de werkplek aangemoedigd en tijdens medische opleidingen benadrukt. Volgens het CDC is „handen wassen de allerbelangrijkste manier om de verspreiding van infecties te voorkomen”.
Gedurende de dag komen er ziektekiemen op onze handen terecht vanuit allerlei bronnen, zoals direct contact met mensen, besmette oppervlakken, voedsel en zelfs dieren en dierlijke uitwerpselen. Infectieziekten die vaak via hand-tot-handcontact worden verspreid, zijn onder meer verkoudheid, griep en verschillende maag- en darmklachten, zoals infectieuze diarree. Hoewel de meeste mensen een verkoudheid wel te boven komen, kan griep veel ernstiger zijn. Sommige mensen met griep, met name ouderen en mensen met chronische aandoeningen, kunnen longontsteking ontwikkelen. De combinatie van griep en longontsteking is zelfs de achtste doodsoorzaak onder Amerikanen.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is longontsteking wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen jonger dan 5 jaar; één op de vijf kindersterfgevallen is hieraan toe te schrijven. Daarom wordt handen wassen aanbevolen om deze dodelijke ziekte te voorkomen. In ontwikkelingslanden sterven dagelijks meer dan 27.000 kinderen jonger dan vijf jaar aan geneesbare ziekten. Longontsteking en andere luchtweginfecties eisen naar schatting jaarlijks het leven van 2 miljoen kinderen. Bijna driekwart van de overledenen is jonger dan één jaar.
Handen wassen met zeep kan het aantal longontstekinggerelateerde infecties bij kinderen jonger dan vijf jaar met meer dan 50 procent verminderen, zo blijkt uit een studie gepubliceerd in The Lancet. Het onderzoek, uitgevoerd in Pakistan door de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en P&G Beauty, een divisie van The Procter & Gamble Company (P&G), is het eerste veldonderzoek dat aantoont dat handen wassen daadwerkelijk kan helpen longontsteking te voorkomen.
Het onderzoek was opgezet om de gezondheidseffecten te meten van het verbeteren van het handen wassen en baden met zeep in gemeenschappen met lage inkomens en een sterk vervuilde omgeving. Het werd uitgevoerd bij meer dan 900 huishoudens in krakersnederzettingen gedurende een periode van één jaar. Ongeveer 600 huishoudens ontvingen regelmatig zeep; de helft kreeg gewone zeep en de andere helft antibacteriële zeep. Een controlegroep van 300 huishoudens ontving schoolbenodigdheden.
Uit de onderzoeksresultaten bleek dat er geen significant verschil was in de incidentie van ziekten tussen huishoudens die gewone zeep kregen en huishoudens die antibacteriële zeep kregen. De mechanische werking van krachtig handen wassen met zeep verwijdert vuil en ziekteverwekkers van de handen en is de belangrijkste factor bij het voorkomen van ziekten. Het is belangrijk op te merken dat de onderzoekers geen voordeel hadden verwacht van het gebruik van antibacteriële zeep tegen longontsteking.
Onderzoekers vergeleken ook het effect van het regelmatig wassen van de handen met zeep in 900 huishoudens gedurende meer dan een jaar. Ongeveer 600 huishoudens kregen voorraad gewone of antibacteriële zeep, terwijl 300 huishoudens als controlegroep fungeerden en schoolbenodigdheden ontvingen. De huishoudens werden wekelijks bezocht om betere hygiëne te stimuleren. Uit het onderzoek bleek dat het aantal gevallen van longontsteking met 50 procent was afgenomen bij gezinnen die zeep hadden gekregen en die hun handen grondig wasten, in vergelijking met de controlegroep. Het onderzoek toonde aan dat gezinnen wereldwijd de gezondheid van hun kinderen aanzienlijk kunnen verbeteren en hun leven kunnen redden door eenvoudig en op de juiste manier hun handen te wassen.
Door regelmatig de handen op de juiste manier te wassen, kunnen opmerkelijke verbeteringen op het gebied van gezondheid, hygiëne en ziektebestrijding worden bereikt. Handen wassen kost niet veel tijd of moeite, maar levert grote voordelen op wat betreft het voorkomen van ziekte.