Wees niet verbaasd als sommige van je vrienden de afgelopen dagen wat chagrijnig of prikkelbaar lijken. We zitten nu in de laatste fase van het vier maanden durende winterseizoen. Van november tot februari zijn de dagen korter en kouder, en de nachten langer en donkerder. Door deze verandering in het klimaat voelen veel mensen zich vaak somber en ellendig. Een dergelijke stemmingsstoornis staat bekend als winterdepressie, of Seasonal Affective Disorder (SAD).
Volgens statistieken van de SAD Association hebben 500.000 mensen in het Verenigd Koninkrijk te maken gehad met een vorm van winterdepressie, terwijl artsen schatten dat 20% van de bevolking, oftewel bijna 2 miljoen mensen, in Zweden door deze aandoening wordt getroffen.
Norman E. Rosenthal is de Amerikaanse arts die in 1984 de term SAD bedacht. Winterdepressie heeft een degelijke medische basis die te maken heeft met veranderingen in de stemmingscentra van het lichaam, veroorzaakt door kortere dagen en een gebrek aan zonlicht. De meeste mensen die aan deze depressieve aandoening lijden, ervaren een gevoel van totale isolatie en eenzaamheid. De enige troost is het feit dat veel mensen in deze tijd van het jaar met dezelfde chagrijnigheid te maken hebben. Dit geeft een gevoel van troost en de zekerheid dat patiënten niet alleen zijn.
Lichttherapie, een van de meest effectieve en klinisch bewezen behandelingen voor SAD, blijkt bij zo’n 80-85 procent van de SAD-gevallen baat te hebben.
Het klinkt misschien heel eenvoudig, maar het proces houdt meer in dan alleen een lamp aanzetten en ernaast gaan zitten terwijl je met je duimen zit te draaien in afwachting van die hernieuwde energie die je hele welzijn een boost geeft.
De gemiddelde lamp thuis of op kantoor straalt een schamele 200-500 lux uit (een lux is een eenheid van verlichtingssterkte), terwijl er minimaal 2.500 lux nodig is om de symptomen van SAD te verlichten. Ter vergelijking: op een heldere zomerdag kan de lichtintensiteit oplopen tot 100.000 lux.
Op basis van deze metingen zijn er een aantal speciaal ontworpen lichtbakken ontwikkeld die precies de juiste hoeveelheid licht uitstralen. De symptomen van SAD nemen geleidelijk af door er ongeveer 30 minuten tot enkele uren voor te zitten, afhankelijk van de ernst van de aandoening.
Als het gaat om de behandeling van SAD-symptomen, zou lichttherapie de beste aanpak kunnen zijn. Maar voor mensen met ernstige symptomen kan het aanpakken van de onderliggende oorzaken van de aandoening het gebruik van zowel antidepressiva als psychotherapie vereisen.
Volgens statistieken neemt de incidentie van SAD drastisch toe naarmate men 30 breedtegraden verder naar het noorden of zuiden gaat, terwijl de aandoening in de tropen vrijwel onbekend is. Een verhuizing of vakantie naar landen in de buurt van de evenaar klinkt misschien onpraktisch, maar kan het humeur en welzijn zeker verbeteren.
Wanneer je films bekijkt waarin een warm, zonnig en zomers klimaat centraal staat, is er sprake van een duidelijke verbetering van de stemming. Elke film met een helderblauwe, wolkenloze hemel, palmbomen en geen sneeuw komt mogelijk in aanmerking voor filmtherapie.
Het kijken naar buitensporten zoals cricket of golf kan hetzelfde stemmingsverbeterende effect hebben. Daarentegen is gebleken dat overmatige blootstelling aan snooker, darts en indoorbowlen een staat van depressie en tranceachtige katatonie teweegbrengt, die in ernstige gevallen uitmondt in een volledige mentale instorting.