Ben je bang om naar een afspraak te gaan om met een klant te praten? Moet je een toespraak houden, maar word je al duizelig bij het idee dat je voor de klas moet staan om een presentatie te geven? Ben je zonder duidelijke reden bang om naar een gezellig samenzijn te gaan? Misschien heb je last van een sociale angststoornis.
Een sociale angststoornis, ook wel sociale fobie genoemd, is een psychische aandoening waarbij de patiënt een ernstige of onredelijke angst ervaart voor sociale bijeenkomsten waar de kans bestaat dat hij of zij in verlegenheid wordt gebracht of belachelijk wordt gemaakt. Meestal komen deze angsten voort uit een intense angst om nauwlettend in de gaten te worden gehouden of onder de loep te worden genomen – van eenvoudige zaken zoals de manier waarop men zich kleedt, praat of gedraagt, tot belangrijke taken op het werk zoals optreden voor een publiek, een presentatie geven of een sollicitatiegesprek afronden. Dit soort fobie geeft patiënten het gevoel gevangen te zitten of afgesloten te zijn van de wereld.
Er wordt wel gezegd dat een sociale angststoornis nauw verband houdt met verlegenheid. Sociale fobie verschilt echter in die zin dat deze de normale sociale interactie verstoort. Het is waar dat iedereen in zijn leven een fase van verlegenheid doormaakt, maar het overwinnen ervan is iets heel anders. Wanneer het zo erg wordt dat het je dagelijks leven en relaties verstoort, tot het punt waarop je je doodongerust maakt, is het tijd om hulp te zoeken. Het is goed om de tekenen en symptomen van een sociale angststoornis te kennen, zodat je deze aandoening kunt herkennen en behandelen voordat deze verergert.
Mensen met sociale fobie vertonen twee soorten symptomen: emotionele en lichamelijke. De emotionele symptomen zijn onder meer: een intense angst om in situaties terecht te komen waarin je mensen niet kent, angst voor situaties waarin je beoordeeld zou kunnen worden, zorgen dat je jezelf voor schut zet of vernederd wordt, angst dat anderen zullen merken dat je er angstig uitziet, angst die je dagelijkse routine, werk, school of andere activiteiten verstoort, het vermijden van activiteiten of gesprekken uit angst om in verlegenheid te worden gebracht, en het vermijden van situaties waarin je in het middelpunt van de belangstelling zou kunnen staan. De lichamelijke symptomen zijn onder meer: blozen, overmatig zweten, trillen of beven, misselijkheid, maagklachten, moeite met praten, een trillende stem, spierspanning, verwarring, hartkloppingen, diarree, koude en klamme handen, en moeite met oogcontact maken.
In feite uit deze fobie zich in overmatige angst in de aanwezigheid van andere mensen. Patiënten denken dat andere mensen zelfverzekerder zijn dan zijzelf, dat andere mensen beter zijn dan zij. Ze voelen zich zo ongemakkelijk in het gezelschap van anderen dat het voor hen moeilijk wordt om te eten, te drinken, te werken, vragen te stellen, iemand mee uit te vragen of zelfs naar het toilet te gaan wanneer er andere mensen in de buurt zijn.
Het goede nieuws is dat er een behandeling bestaat voor deze aandoening. De afgelopen 20 jaar is gebleken dat een combinatie van gesprekstherapie en medicatie het meest effectief is om de gevolgen van deze psychische aandoening te beperken, zo niet te genezen. Bepaalde antidepressiva (paroxetine, sertraline en venlafaxine), angstremmende medicijnen en bètablokkers worden gebruikt om mensen met sociale fobie te helpen de chemische balans in de hersenen te herstellen en paniekaanvallen tijdens periodes van verhoogde angst tot een minimum te beperken. Gesprekstherapie leert mensen met een sociale angststoornis anders te reageren op situaties die hun angst uitlokken. De therapeut helpt de patiënt de negatieve gevoelens over sociale situaties en de angst om door anderen beoordeeld te worden onder ogen te zien. Patiënten leren hoe hun denkpatronen bijdragen aan de symptomen van de sociale angststoornis en hoe ze hun denken kunnen veranderen, zodat de symptomen beginnen af te nemen.
Verlegen zijn is heel normaal; iedereen heeft wel eens een soortgelijke fase doorgemaakt. Het moeilijkste is om die fase achter je te laten. Uiteindelijk komt het erop neer dat je je zelfvertrouwen tot een bepaald niveau opbouwt, zodat je je comfortabel genoeg voelt om je normaal te gedragen. Mocht bij jou de diagnose ‘sociofobie’ zijn gesteld, dan is dat niets om je voor te schamen. Met een beetje therapie, de juiste medicatie en voldoende steun van mensen die in je geloven, zul je langzaam maar zeker in staat zijn om te socialiseren en normaal te functioneren binnen een groep zonder al te angstig te zijn.