De wortel van de Eleutherococcus senticosus-plant, ook wel Siberische ginseng of Eleuthero genoemd, wordt vaak medicinaal gebruikt om vermoeidheid, stress en herpes te bestrijden. De plant behoort tot de ginsengfamilie, Araliaceae, maar verschilt botanisch gezien van echte ginseng, Panax ginseng en Panax quinquefolius. Hij kan in koudere gebieden groeien dan echte ginseng en is meestal goedkoper.
De Chinezen gebruiken Eleutherococcus al 4000 jaar voor een lang leven, een goede gezondheid, om de eetlust te stimuleren en het geheugen te verbeteren. De Russen ontdekten het aan het einde van de 19e eeuw en bestudeerden het eind jaren vijftig als vervanging voor ginseng. Ze onderzochten de adaptogene eigenschappen van de plant bij ongeveer 4300 mensen. De eigenschap adaptogeen werd gedefinieerd door Lazarev, een Russische wetenschapper, die een nauwkeurigere naam wilde geven aan de tonische eigenschappen van ginsengachtige planten. Adaptogeen verwijst naar een stof die de aanpassing aan allerlei soorten omgevingsstress bevordert. Het reguleert verschillende fysiologische functies zonder zich op één bepaald orgaan te richten. Eleutherococcus werd in 1975 in West-Europa en Noord-Amerika geïntroduceerd als medicinale plant.
Tegenwoordig gebruiken veel mensen het om hun uithoudingsvermogen en weerstand tegen stress te vergroten. Het effect ervan op vermoeidheid, herstel en concentratieproblemen werd gedeeltelijk aangetoond in een recent dubbelblind onderzoek onder 20 ouderen. De resultaten wezen uit dat na vier weken met 300 mg Eleutherococcus per dag, het een positief effect had op stress, vermoeidheid en vitaliteit, maar dat de resultaten na acht weken niet aanhielden.
Voorlopige studies suggereren ook dat Eleutherococcus de immuunfuncties bevordert. Er werd een uitgesproken effect vastgesteld op T-lymfocyten, cytotoxische cellen en natuurlijke killercellen. In een Duits dubbelblind onderzoek werden de immuunfuncties gemonitord bij 18 personen die driemaal daags 1 eetlepel Eleutherococcus senticosus-extract innamen, in vergelijking met 18 personen die gedurende vier weken een placebo innamen. Na vier weken werd de concentratie van immuuncellen in bloedmonsters gemeten. De groep die Eleutherococcus innamen, had een hogere concentratie van alle immuuncellen. Het totale aantal T-cellen nam met 78 procent toe, T-helpercellen/inductorcellen met 80 procent, cytotoxische T-cellen met 67 procent en NK-cellen met 30 procent. B-lymfocyten namen ook met 22 procent toe in vergelijking met de controlegroep. Er werden geen bijwerkingen waargenomen, zelfs niet vijf maanden na toediening. Onderzoekers concludeerden dat Eleutherococcus senticosus een sterk immuunmodulerend effect heeft bij gezonde, normale proefpersonen.
Een dubbelblind onderzoek onder 93 mensen die lijden aan terugkerende herpesinfecties wijst uit dat 2 gram Eleutherococcus per dag de frequentie van herpesinfecties kan beperken of verminderen. Deze bevindingen hebben echter alleen betrekking op het herpes simplex-virus 2, dat meestal genitale herpes veroorzaakt. Een Duits in-vitroonderzoek uit 2001 toonde aan dat Eleutherococcus geen invloed had op cellen van het herpes simplex-virus 1 (HSV-1). HSV-1 veroorzaakt meestal orale herpes.
Eleutherococcus moet meerdere dagen worden ingenomen om effect te hebben.
Eleutherococcus is gecontra-indiceerd voor kinderen jonger dan 12 jaar, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en mensen die lijden aan hypertensie. Het kan hartkloppingen veroorzaken en de bloedsuikerspiegel na een maaltijd verhogen. Het heeft vrijwel geen bijwerkingen, behalve milde diarree en tijdelijke slaapstoornissen.
Eleutherococcus kan worden ingenomen als kruidenthee, gedroogd wortelextract, tinctuur of waterig extract. De dosering kan variëren van 10 ml tot 20 ml per dag in een glas water. Het wordt ook aanbevolen om elke zes weken een week te stoppen met het innemen van Eleutherococcus.
