Er rust onmiskenbaar een mystiek aura rond de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM), een reeks traditionele medische en therapeutische praktijken die in de loop van duizenden jaren in China zijn ontwikkeld. Een van de vroegst bekende verzamelingen over Chinese medische praktijken dateert zelfs uit 2698 v.Chr. Voor wie er niet bekend mee is, lijkt het alsof TCM uitsluitend draait om het gebruik van exotische producten zoals vleermuizenuitwerpselen en koeienurine als medicijn. Velen gaan er ook ten onrechte van uit dat de diagnose en behandeling die door TCM-beoefenaars worden aangeboden, niets meer is dan giswerk; en dat deze beoefenaars niet echt over de vaardigheden beschikken om de symptomen van de patiënt te onderscheiden.
In werkelijkheid is de traditionele Chinese geneeskunde een complex en eeuwenoud systeem dat bewezen effectief is gebleken bij de behandeling en het beheer van diverse aandoeningen, variërend van sinusitis tot spierspasmen. Chinese kruidenmengsels hebben ook hun doeltreffendheid bewezen bij het verlichten van migraine en lage rugpijn, en alles daartussenin.
De kernbegrippen van de traditionele Chinese geneeskunde zijn terug te vinden in de Chinese filosofie, waarbij Wu Xing en het concept van yin en yang de belangrijkste grondslagen vormen voor zowel de diagnose als de behandelpraktijken. De basisopvatting over het lichaam in de Chinese geneeskunde is dat het een geheel is, maar met afzonderlijke delen. Deze delen zijn bedoeld om in harmonie samen te werken, doorgaans door hun van nature tegengestelde concepten met elkaar in evenwicht te brengen.
Elk lichaamsdeel vervult niet alleen een fysieke functie, maar is ook van belang voor mentale processen. Dit verklaart de opvatting in de Chinese geneeskunde dat wat de lichamelijke gezondheid beïnvloedt, ook gevolgen heeft voor de geestelijke gezondheid, waarbij elke onbalans in het lichaam een overeenkomstige onbalans in de geest met zich meebrengt. Dit aspect sluit aan bij de principes van yin en yang, die het best kunnen worden samengevat als een versmelting van twee tegengestelde maar complementaire concepten, waarbij geen van beide op enigerlei wijze superieur is aan de ander. Er is sprake van disharmonie wanneer yin of yang in het lichaam de overhand krijgt ten opzichte van de ander. Deze disharmonie of onbalans wordt beschouwd als de oorzaak van menselijke ziekten.
Het Wu Xing-aspect speelt een rol bij het analyseren van hoe de disharmonie is ontstaan. Wu Xing is vergelijkbaar met het klassieke concept van de basiselementen, die bestaan uit vuur, water, hout, aarde en metaal. Elk van deze elementen is in het lichaam aanwezig, met wisselende concentraties in verschillende delen van het lichaam. Samen zorgen de elementen voor een delicaat evenwicht, wat resulteert in de normale toestand van iemands lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dit evenwicht kan worden beïnvloed door interne en externe factoren, die de elementaire balans op verschillende manieren kunnen verstoren. In theorie kan een toename van bepaalde elementen in gebieden die bepaalde functies vervullen, het yin- en yang-evenwicht verstoren en zo de gezondheid van een persoon beïnvloeden.
De behandeling van de aandoening – of het nu gaat om sinusitis, lage rugpijn, kniepijn, migraine, visuele migraine, slapeloosheid of wat de patiënt ook mankeert – wordt uiteindelijk bepaald door waar de onbalans zich bevindt en wat de oorzaak ervan is. Zo wordt bijvoorbeeld een teveel aan water, waardoor de balans in het neusgebied meer naar yang is doorgeslagen, soms genoemd als oorzaak van problemen zoals verkoudheid en sinusitis. Om dit tegen te gaan, zou een arts in de traditionele Chinese geneeskunde een formule kunnen voorschrijven die bestaat uit kruiden en meer exotische ingrediënten om het waterelement te onderdrukken en zo het evenwicht tussen yin en yang te herstellen.
De traditionele Chinese geneeskunde omarmt ook een aantal andere behandelingen, waaronder behandelingen die gebaseerd zijn op het aanpassen van het dieet van de patiënt.
Een ander bekend aspect of tak van de traditionele Chinese geneeskunde is acupunctuur, een techniek waarbij naalden in de huid worden gestoken op specifieke punten over het hele lichaam om het evenwicht tussen yin en yang te helpen herstellen. Acupunctuur is ook de tak van de TCM die zich bezighoudt met de behandeling van wat de westerse geneeskunde psychische stoornissen zou noemen, waaronder angst en fobieën. Acupunctuur wordt gezien als een effectief middel om de stroom van „chi“ of interne energie door het lichaam in balans te brengen. In de TCM is de noodzaak om yin en yang van de geest en het hart in balans te brengen even belangrijk als het bereiken van evenwicht in het menselijk lichaam.
Moderne beoefenaars van de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) in China erkennen echter wel dat er situaties zijn waarin de traditionele remedies het lichaam niet langer weer in het juiste evenwicht kunnen brengen. In de meeste gevallen wordt de patiënt, wanneer zich dergelijke situaties voordoen, aangeraden een arts te raadplegen die de westerse geneeskunde beoefent. Dit leidt echter niet tot een conflict tussen de twee stromingen, aangezien de meeste Chinese patiënten en artsen juist het evenwicht tussen oosterse en westerse medische theorie en praktijk waarderen. Chinezen hebben bijvoorbeeld geen bezwaar tegen een operatie bij blindedarmontsteking. Tegelijkertijd zien zij geen tegenstrijdigheid in het gebruik van traditionele kruidenformules om te herstellen na de operatie, of om blindedarmontsteking in de eerste plaats te voorkomen. Dit staat vaak in schril contrast met de houding van sommige beoefenaars van de traditionele westerse geneeskunde, die de neiging hebben andere medische filosofieën, theorieën of stromingen af te doen als louter kwakzalverij.