Af en toe komen er in de moderne geneeskunde nog steeds daadwerkelijk „nieuwe“ ziekten voor. Wanneer een nieuwe ziekte wordt beschreven, zoals aids in de jaren tachtig, is het opmerkelijk hoe snel de medische wereld het probleem aanpakt, de oorzaak achterhaalt en begint met het ontwikkelen van behandelingen. Wat vroeger decennia in beslag nam, duurt nu slechts enkele jaren. Zo werden de eerste gevallen van aids in 1981 beschreven en waren er in 1987 al succesvolle proeven met het medicijn AZT van start gegaan.
Een nieuwe ziekte in de dermatologie:
In 2000 verscheen het eerste rapport waarin een nieuwe ziekte in de dermatologie werd beschreven, evenals een groep van vijftien patiënten die hieraan leden. De ziekte bestond uit een verharding van de huid van de handen en voeten bij patiënten met terminale nierinsufficiëntie die dialyse ondergingen. De verharding van de huid was bij veel patiënten progressief, wat leidde tot verlies van beweeglijkheid van de gewrichten, waardoor zij pijn leden en vaak niet meer konden lopen of hun vingers en handen konden gebruiken. De oorzaak was niet de dialyse, want dialyse bestaat al tientallen jaren en deze ziekte, genaamd nefrogene fibroserende dermopathie (NFD), werd pas in 2000 waargenomen.
In 2005 werd een register opgezet om patiënten met deze nieuwe ziekte te volgen en er waren inmiddels meer dan 170 gevallen gemeld of gepubliceerd. Maar de oorzaak was nog steeds onbekend en er waren geen effectieve behandelingen voor deze vreselijk invaliderende aandoening die vaak tot de dood leidde.
Een mogelijke doorbraak:
Vervolgens bracht de Deense gezondheidsautoriteit medio 2006 de FDA op de hoogte van 25 gemelde gevallen van nefrogene fibroserende dermopathie afkomstig van twee Europese medische centra. Al deze gevallen deden zich voor bij patiënten met nierfalen die een MRI-scan ondergingen en één dosis van een gadoliniumhoudend contrastmiddel kregen toegediend. (Een contrastmiddel is een chemische stof die vóór een MRI-scan in de ader van een patiënt wordt geïnjecteerd. Het contrastmiddel maakt bepaalde structuren in het lichaam op een MRI-scan beter zichtbaar, waardoor de radioloog organen en andere structuren duidelijker kan zien.) Alle patiënten ontwikkelden NFD binnen drie maanden na toediening van het contrastmiddel.
Wereldwijd zijn er inmiddels honderden gevallen van NFD gemeld. Er wordt momenteel onderzocht hoeveel van deze patiënten gadoliniumhoudende contrastmiddelen hebben gekregen. Er is nog steeds geen genezing mogelijk en gadolinium-contrastmiddel is slechts een ‘verband’ en nog geen bekende ‘oorzaak’ van de ziekte. Deze nieuwe ziekte illustreert echter hoe de medische gemeenschap wereldwijd samenwerkt om nieuwe ziekten aan te pakken.