Iedereen is ergens bang voor. Dit is een van die onontkoombare levensregels, en zelfs mensen die onverschrokken lijken, zijn ergens bang voor. Vaak is het gewoon een kwestie van kunnen verbergen hoe bang iemand eigenlijk is. Angst is iets dat onder normale omstandigheden kan worden overwonnen of verborgen. Sommige mensen die hun angst echter niet lijken te kunnen overwinnen, lijden hoogstwaarschijnlijk aan een fobie. Een fobie is aanzienlijk moeilijker te hanteren dan de gemiddelde vorm van angst vanwege de psychologische aard ervan. In tegenstelling tot angst is een fobie puur irrationeel en roept ze een veel sterkere reactie op, grotendeels als gevolg van verkeerde denkprocessen of de herinnering aan traumatische gebeurtenissen uit de vormingsjaren.
De aard van een fobie en de manier waarop deze ontstaat, is zodanig dat werkelijk alles een trigger kan worden, hoewel er enkele veelvoorkomende oorzaken zijn. Bij mensen die in een situatie terechtkomen waarin ze gedwongen worden in contact te komen met de trigger van hun fobie, kan er van alles gebeuren. Hartkloppingen, zweterige handpalmen, een verhoogde hartslag en oppervlakkige ademhaling zijn slechts enkele van de vele mogelijke lichamelijke effecten. Mensen die gevoelig zijn voor angst, zijn ook vatbaar voor ernstige reacties op een fobieaanval; sommige deskundigen veronderstellen dat de psychologische aanleg voor het ene ook bijdraagt aan de kans op het andere. De echte schade op de lange termijn ligt echter in de manier waarop het de mentale processen beïnvloedt.
Mensen met een fobie zijn bedreven in het zich voorstellen van scenario’s waarin ze vastzitten met het voorwerp, de situatie of de gedachte die de genoemde irrationele angst oproept. Deze gedachten gaan vaak gepaard met een ongelooflijke mate van detail, wat de angst – die aan de basis ligt van het beeld – alleen maar versterkt. Patiënten met deze aandoening worden ook bedreven in het verzinnen van smoesjes om te voorkomen dat ze in een situatie terechtkomen waarin ze in het echte leven geconfronteerd worden met hun angsten, zoals de trap nemen in plaats van de lift en smoesjes verzinnen om te vermijden dat ze naar hoge plaatsen moeten gaan.
De positieve kant van deze aandoening is dat het mensen dwingt creatief te zijn, omdat de adrenalinestoot die door een angstreactie wordt veroorzaakt maar een beperkte tijd aanhoudt. De geest wordt bedreven in het bedenken van scenario’s en het maken van veronderstellingen die het lichaam dwingen de adrenaline-aanvoer in stand te houden. Het negatieve hieraan is echter dat de geest niet in staat is onderscheid te maken tussen realiteit, waarneming en verbeelding wanneer een angsttrigger wordt geactiveerd.
Iemand met een fobie is niet altijd gemakkelijk te herkennen. Sommige van de meest voorkomende triggers voor een aanval lijken sterk op dingen waar de meeste mensen bang voor zijn, zoals hoogtevrees of slangen. De aanzienlijk heftigere reactie wordt door de meeste toevallige waarnemers vaak afgedaan als onbelangrijk. Net als bij depressie beseft iemand met een van de vele soorten fobieën misschien niet eens dat hij een probleem heeft dat aangepakt moet worden. De meeste deskundigen op dit gebied zijn van mening dat het aantal mensen met fobieën, net als de cijfers over depressie en sociale angststoornis, onnauwkeurig is, omdat de meeste gevallen niet eens worden gemeld.